13-03-12

Hond en dominantie

Van een hond die moeilijk te trainen is zeggen we vaak dat hij dominant is. Toch heeft het een meestal niets met het ander te maken.

Dominant hondengedrag
Onder de noemer dominant wordt heel veel gedrag verklaard. Dominant staat gelijk met zelfvertrouwen en je mannetje staan. Dominant houdt in dat men de hond niet te na moet komen. Dat de hond makkelijk te provoceren is tot een gevecht met andere honden en vaak wint. Dominant houdt in dat de hond goed waaks is. Of dat de hond moeilijk op te voeden is.

Vaak hoort men zeggen dat een hond dominant gedrag vertoont en even zo vaak schuilt er een ondertoon van trots in die constatering. Dominant past blijkbaar bij heel veel gedrag, hoe uiteenlopend dat gedrag ook mag zijn. Maar wat is nu precies dominant?

Rangordeverschillen
Dominant en agressief zijn niet hetzelfde Binnen een bestaande roedel heersen rangordeverschillen, ieder dier kent zijn plaats. Rangorde heeft alles te maken met sociale vaardigheden. Een hond kan ten opzichte van de ene roedelgenoot een totaal andere sociale status hebben dan tot een andere. In beide gevallen wordt hij geacht de juiste lichaamstaal te beheersen en zo con­frontaties te vermijden. Een hond is dus nooit altijd dominant, dominant is een plaatje dat wisselt en afhankelijk is van omstandigheden.

Dominant hoeft ook helemaal niet problematisch te zijn. Een dominante hond die met geduld en inzicht getraind is, kan zonder problemen een betrouwbare hond zijn die op geen enkele manier een greep naar de macht zal doen. Om de doodeenvoudige reden dat hij daar geen reden toe heeft omdat ander, door de eigenaar gewenst gedrag hem steeds iets heeft opgeleverd wat hij prettig vond. Veel probleemgedrag wordt gezien als een dominantieprobleem, een onduidelijke situatie in de machtsverhoudingen. Daarom gaan ook veel mensen – vaak op advies! – de strijd aan als hun hond naar hen gromt zonder zich af te vragen hoe die hond zover gekomen is. Zij grijpen hem bijvoorbeeld in zijn nek om hem op de grond te duwen 'zodat hij zich overgeeft'. En dat kan een zeer gevaarlijke situatie zijn, want als zij er niet in slagen de hond te overtroeven, vormen hun kwetsbare ledematen een dankbaar doelwit.

Helpt het dan nooit, zo'n overweldigingactie? Honden onder elkaar straffen overmoedig gedrag naar een ranghogere toch ook af? Dat is waar, maar honden gebruiken rituelen die er voor ons misschien beangstigend uitzien, maar die in feite bedoeld zijn om niet te hoeven vechten. Om juist geen verwondingen te veroorzaken. Als honden binnen een bestaande roedel een meningsverschil hebben, is er veel lawaai en weinig wol. Zij worden niet bang voor elkaar, want in feite is er niets aan de hand. Maar als een hond ons bijt is dat een heel ander verhaal omdat wij wel gewond raken. Ons vertrouwen in hem is onmiddellijk geschaad, wij worden – logisch – wel bang. Ons gedrag verandert, waardoor de relatie verandert. Zowel eigenaar als hond is in het bijzijn van de ander op zijn qui-vive.

Dominantie en agressie
Van honden die snel vechten wordt vaak gezegd dat dat komt omdat ze zo dominant zijn. Ze willen iedere hond laten zien dat ze hun mannetje staan en dat de ander zich niets hoeft te permitteren. Maar is dat zo? Eerder kunnen we er vanuit gaan dat de hond niet sociaal vaardig is. Zijn gedrag heeft niets met dominantie te maken, maar met onkunde om normaal te functioneren. Een sociaal vaardige hond straalt zoveel rust en autoriteit uit dat hij zich helemaal niet hoeft te bewijzen door te knokken. Hij kan zelfs heel goed omgaan met typetjes die de kunst van prettig communi­ceren minder goed verstaan. Hij is stressbestendig, in tegenstelling tot de mannetjesput­ter. De laatste heeft ook meestal alleen een grote bek en 'moed' als zijn eigenaar in de buurt is. Deze geeft hem – vaak onbewust en onbedoeld – steun, nog sterker„ hij is zelfs vaak de oorzaak van het agressieve gedrag. Vaak is het straktrekken van de lijn, het waarschuwen van de hond zich netjes te gedragen, voldoende om het hele arsenaal uiter­lijk vertoon open te trekken.

Er zijn ook mensen die het mooi vinden dat hun hond zo ver­vaarlijk tekeergaat, waarbij ze volstrekt over het hoofd zien dat hij eerder angstig en in ieder geval asociaal is. En dat al zijn geblèr niets te maken heeft met dominantie. Dat zo'n hond vaak een hoge houding heeft, lijkt misschien een uiting hiervan, maar meestal is dat alleen maar aangeleerd gedrag. De hond weet dat men meestal voor hem opzij gaat en met een boogje om hem heen loopt. Zijn gedrag heeft uiteraard effect en dat geeft hem meer zelfvertrouwen dan hij vanbinnen heeft.

Rangordeproblemen zijn conditioneringfouten!
Wanneer men een hond in huis heeft die problemen veroorzaakt, is het verstandiger om het effect van zijn gedrag eens even goed tegen het licht te houden. Wat levert het hem op? Natuurlijk kan men heel bewust een bepaald gedrag vertonen dat als dominant wordt beschouwd. Men adviseert dan bijvoorbeeld de hond niet meer op bed of op de bank te laten (want alleen de roedelleider mag de beste plek hebben). Of niet als eerste de deur uit te laten gaan (want de roedelleider hoort voorop te lopen). Om niet meer laag bij de hond te gaan zitten (want de roedelleider hoort zich hoger te bevinden). Om niet meer om de hond heen te lopen, maar hem weg te sturen (want een lagergeplaatste gaat altijd opzij voor de leider, niet andersom). Enz., enz.

Misschien helpt dat allemaal een beetje, maar men kan zich ook afvragen wat het nut er nu helemaal van is. Heel veel honden die in/op bed of bank liggen, zijn helemaal niet bezig met rangorde of de baas te spelen. Het zijn vaak de aanhankelijkste en alleraardigste honden. Honden rennen voor ons de deur uit omdat ze daarbuiten een mooie, spannende wereld weten en omdat ze doodge­woon niet anders geleerd hebben. Maar strijd om de macht? Hoeveel honden vinden het niet heel gewoon zalig om bij hun baas op de grond te liggen, vooral 's zomers zo zichtbaar, lekker samen in het gras in de warme zon? Is daar sprake van een ongemerkte, maar subtiele rangordebepaling? Daar kun je je vraagtekens bij zetten.

Misschien is het eerder een teken aan de wand wanneer de hond juist niet bij je wil liggen en je zeer onafhankelijk de rug toe draait. Honden blijven liggen als we langs ze lopen omdat ze niet beter weten. Het zit helemaal niet in onze natuur een dergelijke 'beleefdheid' van onze hond te eisen. Wij doen net zo makkelijk even een stapje opzij. Ondergraaf je daarmee je rang? Twijfelachtig. Maar goed, men kan het allemaal doen. Baat het niet, het schaadt ook niet, al zullen velen van ons het stukje ingeleverde gezelligheid echt heel erg missen. Het is een keuze. Als je erin gelooft, moet je het gewoon doen. Maar daarmee ben je er niet, laat daar geen misverstand over bestaan.

Verander dominant gedrag
Als je hond de baas is geworden en grommend zijn leef­regels aan je oplegt, heb je een probleem dat een totaal andere aanpak vraagt. Je zult de uitkomst van zijn gedrag moeten veranderen. Om te beginnen ga je je anders gedragen, dat is een heel goed begin. Daarmee valt en staat het succes van jouw actie. Je negeert de hond op alle momenten dat hij opdringerig contact zoekt. Drukt hij steeds zijn snoet in je handen of tegen je armen? Wringt hij zijn neus tussen je lijf en arm, zodat je hem wel moet omarmen? Kijk naar het plafond en negeer hem. Of sta op en verlaat de kamer. Zijn gedrag mag niet het gewenste resultaat – je afgedwongen aandacht – opleve­ren. Verander zijn omgeving door de meubels een andere plek te geven, leg hem op een andere plaats en vervang zijn mand door een ligkussen of andersom. Verander zijn wereld en je zult zien dat hij ook verandert. Geef hem op een andere plaats te eten, verander zijn eetschema, zijn dagelijkse looproute. Geef hem alleen uit de hand te eten, te pas en te onpas en laat hem daar iets voor doen. Een simpel 'zit' is al voldoende. Een 'op je plaats' komt daarna.

Loop niet te pas en te onpas naar hem toe om hem te knuffelen. Waarom zou je dat doen? Heeft hij er iets voor gedaan? Knuffel je je opstandige puber ook als zijn gedrag je niet bevalt? Geef aandacht als zijn gedrag je wel bevalt, omdat hij iets doet wat je van hem vroeg. Dan kun je een knuffel geven. Maar niet te lang, voorkom dat hij door weg te lopen (of te grom­men) de kans krijgt zelf te bepalen dat het genoeg was. Neem hem op andere tijden mee uit en liefst alleen als hij iets deed wat je waardeerde. Negeer hem als zijn gedrag je niet bevalt. Hij kijkt je provocerend aan met een 'gestolen' voorwerp in zijn bek. Doe of niets je minder interes­seert – ook als het je beste schoen is –, hij bestaat gewoon niet voor je.

Doorbreek oude gewoontes
Doorbreek oude gewoontes. Hoe rigoureuzer je daarin te werk gaat, hoe makkelijker je ook zijn gedrags­patronen doorbreekt. Honden zijn gewoontedieren en leren in een bepaalde omgeving een bepaald gedrag te vertonen omdat dat nut voor hen bleek te hebben. Door zijn omgeving te veranderen, kun je veel makkelij­ker nieuw gedrag in trainen. Gedrag dat je wenst en hij tenslotte ook omdat alleen dat gedrag hem voordeel oplevert. Schenk hem alleen maar aandacht of beloon hem met lek­kers of zijn favoriete speeltje op die momenten dat hij gedrag vertoont dat je echt waar­deert. Laat je niet op verkeerde momenten vertederen of verleiden. En laat je vooral niet uitdagen. Wees je van iedere stap die je samen zet bewust. Manipuleer de uitkomst van zijn gedrag en buig het in je voordeel om.

Moeilijk? Helemaal niet. De moeilijkheid zit hem maar in één ding: ook wij zijn gewoontedieren en vallen makkelijk terug in oude gewoontes. Dus let heel goed op hoe je door je eigen gedrag inwerkt op de resultaten van het gedrag van de hond. Je hoeft hem niet te corrigeren, je loopt geen enkel risico op een beet en het verbetert de relatie gigantisch. Manipuleren een vies woord? Zorg dat je er een ster in wordt. Het mag niet alleen, het MOET!

Resumerend: dominantie zegt helemaal niets over rangorde. Rangordeproblemen ont­staan omdat wij ze creëren door de gevolgen van het gedrag van de hond voor hem nuttig en aantrekkelijk te maken. Veranderingen in de dagelijkse omgeving en gebeurtenissen zijn een belangrijk hulpmiddel. Manipuleren van de uitkomst van bepaald – gewenst – gedrag is niet alleen effectief, maar meestal ook ongevaarlijk.

 

14:03 Gepost door peter santens | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.